اکستازی یکی از مشهورترین مواد اعتیادآور رایج در میان جوانان امروزی است. بر اساس آمارهای تخمینی، 8/2 میلیون جوان در سراسر دنیا حداقل یکبار در طول عمر خود از این ماده استفاده کردهاند و بسیاری از آنان، با وجود آگاهی از مخاطرات احتمالی، مصرف این ماده را ادامه میدهند.
اکستازی یا «داروی طراح» مادهای است که در میهمانیهای ریو مصرف میشود. میهمانیهایی که شرکتکنندگانشان ساعتهای متمادی با موسیقی الکترونیکی و رقص نور میرقصند. در این قبیل میهمانیها، مواد شادیآور و فرحبخش مصرف میشود. معمولاً ریو را در فضاهای باز یا غیرقابل کنترل مانند پارکهای جنگلی و انبارهای متروکه برگزار میکنند. ولی گاه در محافل خانگی نیز چنین مجالسی برپا میشود. هزاران جوان در این میهمانیها، که بیش از دو روز طول میکشند، شرکت میکنند. اکستازی میل به خوردن و خوابیدن را مهار میکند؛ در نتیجه، این افراد میتوانند بدون نیاز به خوردن و خوابیدن در میهمانیهای چندروزه شرکت کنند. البته گاه کمآبیهای بسیار شدید و خستگی مرگبار شرکتکنندگان را از پا درمیآورد.
همة شرکتکنندگان میهمانیهای ریو اکستازی مصرف نمیکنند. ولی همة آنها شاهد مصرف این قرصها خواهند بود. فروشندگان این قرصها میگویند که اکستازی بیخطر است. شما را آرام میکند و درکتان را بالا میبرد. کمک میکند تا شادتر باشید و بهتر زندگی کنید. اما این حالات تنها مدتزمان کوتاهی وجود دارند. اکستازی شادی کاذبی را در شما بهوجود میآورد و پس از گذشت چند روز، بدترین لحظات زندگیتان را تجربه خواهید کرد.
بر اساس نتایج آماری، در فاصلة سالهای 1998 تا 1999، موارد مرگ ناشی از مصرف اکستازی 400 درصد افزایش یافته است. همچنین، از سال 1996 تا 1999، اورژانس بیمارستانهای سراسر دنیا با 9 برابر افزایش شمار مسمومیت با اکستازی مواجه شدهاند. یعنی، تعداد موارد مسمومیت در این دورة زمانی از 319 نفر به 2850 نفر رسید. اکثریت قربانیان کمتر از 25 سال سن داشتند.
بعضی از جوانان معتقدند که میزان اکستازی مصرفشده در این میهمانیها بسیار بیشتر از مقادیر حقیقی گزارش شده است. آنها برای کاستن از نگرانی والدینشان، مخاطرات ناشی از مصرف اکستازی را جزئی جلوه میدهند.
یکی از علل افزایش مصرف این دارو تبلیغات غلط در مورد آن است. مبلغان آن میگویند که آثار مضر این دارو بیشتر از الکل و تنباکو نیست.
هر فردی که در میهمانی ریو شرکت میکند، در معرض خطر استفاده از اکستازی قرار میگیرد. شروع مصرف این ماده، حتی در حد یک تجربه، مرگآور است. کسانی که زندگیشان با مصرف این دارو نابود شده است از این قرص با عنوان کوکائین میهمانی ریو نام میبرند.
سازمان غذا و داروی امریکا شمار مصرفکنندگان اکستازی را در سال 2001، 1/8 میلیون نفر ذکر کرده است. به نظر میرسد که این رقم در سال جاری در حدود 5/6 میلیون نفر افزایش یافته باشد. در فاصلة سالهای 1995 تا 2001، تعداد افراد 10 تا 18 سالهای که از این ماده استفاده کردهاند در حدود 140 درصد افزایش یافته است. همچنین، 92 درصد افرادی که مصرف اکستازی را شروع کردهاند، بعدها به مواد دیگری مانند ماریجوانا، آمفتامین، کوکائین و هروئین روی آوردهاند.
مقدمه:
اکستازی یک قرص توهمزاست و بر مغز اثر میگذارد. مواد توهمزا تصاویر را در مغز افراد مخلوط میکنند. آنها میتوانند تداعیگر صحنههای غمانگیز یا هراسناک زندگی گذشتة فرد باشند. گاه شخص بدون آنکه آگاه باشد، این تصاویر را در ضمیر ناخودآگاه خود حفظ کرده است.
مصرف قرصهای اکستازی که به آن قرص عشق (Love Pill) نیز گفته می شود باعث افسردگی، گیجی، اضطراب بیش از حد، بدبینی، جنون گذرا و اختلالات روانی میشود.
مواد مخدر، صنعت خطرناکی است که نسل جدید را تهدید می کند. چندی است کارشناسان در مورد خطر این مواد هشدار می دهند و جوانان و مسئولین را به آگاهی فرا می خوانند، اما علیرغم همه ی اینها ، سوداگران به کار خود مشغول اند و تلاش و تبلیغات وسیعی برای جذب جوانان به کار گرفته اند.
اگرچه خطر مواد مخدر اعم از سنتی و صنعتی همه کشورها را تهدید می کند، اما کشور ما به دلیل شرایط خاص جغرافیایی و هم مرزی با بزرگترین تولید کننده مواد مخدر در جهان (افغانستان) از مشکلات بیشتری برخوردار است. قرص های اکستازی یا به عبارتی قرص های شادی آور، نوع جدیدی از مواد مخدر است که مسئله شیوع آن در بین جوانان مدتی است موضوع بحث داغ اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی شده است. مسئولین نیروی انتظامی معتقدند: آنچه از این قرص ها کشف شده رقم بالایی نیست و به نظر می رسد که در قضیه قرص های اکستازی بزرگنمایی می شود. مسئولین مبارزه با مواد مخدر پنهان کاری مصرف کنندگان قرص های اکستازی را علت اصلی نبود آمار دقیق می دانند. اما واقعیت چیست و چگونه می توان به خانواده های نگران در این مورد اطمینان خاطر داد ؟ آیا شیوع قرص های جدید روان گردان هیاهوی مطبوعات و محافل خبری است یا در عمق جامعه مشکلی به وجود آمده که اگر دیر بجنبیم بخش قابل توجهی از بهترین نیروهای جوان کشور را از بین خواهد برد؟
فصل اول
اکستازی (Ecstasy) چیست؟
نام علمی اکستازی متیلن*دی*اکسی*ـ اِن ـ مت*آمفتامین1 است. این ترکیب روان افزا به طور مصنوعی ساخته می شود. MDMA ترکیب جدیدی نیست. نخستین بار در سال 1912 یک شرکت داروسازی آلمانی به نام مِرک (MERCK)، با هدف ساخت ترکیباتی برای کنترل و مهار اشتها در افراد چاق، این ماده را تولید کرد. اما استفاده از آن تا اواخر دهة 1970 به تعویق افتاد. در این زمان، روان*شناسان و روان پزشکان MDMA را داروی مناسبی برای درمان اختلالات روانی و عاطفی معرفی کردند. این محصول در دهة 1980 از انبار کارخانه ها خارج شد و مورد استفادة متقاضیان خیابانی خود قرار گرفت. در سال 1985، دولت امریکا مصرف این ترکیب را ممنوع اعلام کرد و مطالعات انجام شده در مورد حیوانات آزمایشگاهی در سال 1986، آثار مخرب اکستازی را بر سیستم عصبی نشان داد.
اکستازی خالص، پودری سفید متشکل از کریستال های ریز است. از این پودر بوی کپک به مشام می رسد. در صورت وجود ناخالصی، اکستازی به رنگ های قرمز و قهوه ای نیز دیده می شود. این ماده به اشکال قرص، کپسول، پودر استنشاقی و برچسب های پوستی موجود است. اکستازی را تزریق هم می توان کرد. اما در اغلب موارد، اشکال خوراکی آن مصرف می شود. میزان MDMA در هر قرص از 9 تا 117 میلی گرم متفاوت است. قرص های موجود در بازار حاوی مقدار اندکی MDMA و درصد زیادی ناخالصی هستند. کافئین، افدرین (تحریک کننده)، PMA (فعال کنندة سیستم عصبی)، MDA، DXM (ترکیبی کشنده)، PCP و Speed از جمله مواد محرکی هستند که به عنوان ناخالصی به قرص های اکستازی افزوده می شوند.
دکتر شهاب صالح پور، متخصص بیماری های عفونی و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، استفاده از مواد مصنوعی محرک از خانوادة آمفتامین همچون اکستازی را در جهان رو به گسترش می داند و می گوید: «بر اساس هشدار سازمان ملل متحد، خرید و فروش و مصرف این مواد را به دشواری می توان کنترل کرد. زیرا قیمت آنها ارزان است و به آسانی همه جا در دسترس هستند. این نوع موادِ شادی آور یا شادی افزا، به دلیل ایجاد احساس شعف موقت، برای جوانان جذابیتی خاص پیدا کرده اند. در تایلند ترکیبات مت آمفتامین به شکلات افزوده می شود و به نام یا ـ با (Ya-ba)، که در زبان تایلندی به معنای داروی جنون است، به کودکان و نوجوانان فروخته می شود. قرص های Speed را رانندگان تاکسی می خورند و با سرعت 160 کیلومتر در ساعت در بزرگراه های تایلند تردد می کنند. همچنین این قرص در تایلند در کنار مشروبات الکلی برای مشتریان سرو می شود. در اندونزی ترکیبی مشابه به نام شابو (Shabu) به بازار عرضه شده که ارزان قیمت است و معمولاً روسپیان و مشتریان آنها از آن استفاده می کنند. مردم محلی به آن برادر فقیر کوکائین می گویند. افراد طبقة متوسط به جای آن اکستازی مصرف می کنند که گران تر است. بررسی های به عمل آمده در انگلستان نشان می دهد که یک میلیون نفر اکستازی مصرف می کنند. به این دارو در انگلستان داروی عشق گفته می شود.»
به این ترتیب، دارویی که در سال های پس از جنگ جهانی اول برای درمان افسردگی سربازان امریکایی و آلمانی به کار می رفت، در دهه های بعد، به عنوان یک مادة شادی آور رواج یافت.